Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
arkadia
rzecz. ż., blm., D.C.Ms.lp. arkadii; ‘kraina szczęścia’, np. Kraina dzieciństwa jest często w naszych wspomnieniach arkadią.

arkana a. arkany
blp., D. arkanów; ‘szczególna wiedza na jakiś temat; tajniki czegoś’, np. Uczniowie powoli wnikali w arkana chemii. Najwybitniejsi polscy myśliciele szybko przyswoili sobie arkana tej sztuki.

arkusz
rzecz. m.nieżyw., D.lp. arkusza, C.lp. arkuszowi, M.B.lm. arkusze, D.lm. arkuszy a. arkuszów, np. Proszę pięć arkuszy szarego papieru. Arkusz blachy. Zob. ark. (skrót wyrazu).

armia
D.C.Ms.lp. oraz D.lm. armii, np. Minister deklarował, że jest świadom, jak ważne dla armii są sprawne służby specjalne. Oceniał, jak negatywny wpływ na armię ma wojna na górze.

arras
[wym. arras, nie: *aras], rzecz. m.nieżyw., D.lp. arrasu, C.lp. arrasowi, M.B.lm. arrasy, D.lm. arrasów, np. Pojechaliśmy do Krakowa i wreszcie mieliśmy okazję zobaczyć słynne arrasy wawelskie.

art.
skrót wyrazu artykuł (zob.); ‘część ustawy, uchwały, umowy, kodeksu itp.’, pisany z kropką, czytany jako cały wyraz, stawiany przed liczbą, np. Oskarżony został skazany na podstawie art. [czyt. artykułu] 125 kodeksu karnego.

arteria
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. arterii, M.lm. arterie; 1. ‘ważna droga, szlak komunikacyjny’, np. Według planów przez miejscowości położone na zachód od Poznania ma przebiegać ważna arteria łącząca wschodnią część Polski z Berlinem. Uwaga: wyraz nadużywany w stylu urzęd., np. Inżynierowie zajmą się wytyczeniem kolejnych arterii, lepiej: ulic, w centrum miasta; 2. med. ‘tętnica’.

artykuł
rzecz. m.nieżyw., D.lp. artykułu, C.lp. artykułowi, Ms.lp. artykule, M.B.lm. artykuły, D.lm. artykułów; 1. ‘tekst publicystyczny, literacki, naukowy umieszczony w czasopiśmie, gazecie, publikacji’, np. We wszystkich gazetach ukazały się artykuły na temat nowej koalicji; 2. zwykle w lm.; ‘towar, produkt, który się sprzedaje albo kupuje’, np. Artykuły pierwszej potrzeby. Artykuły spożywcze, kosmetyczne; 3. ‘część ustawy, umowy; paragraf’, np. Musimy odwołać się w tej sprawie do artykułu 23 naszego statutu. Zob. art. (skrót wyrazu).

artykułować
czas. niedok., artykułuję, artykułuje, artykułują, artykułował, artykułowali, artykułuj. Uwaga: błędnie używany w zn. ‘wyrażać, wypowiadać’, np. Kandydaci na radnych głośno *artykułowali, popr.: wyrażali, swoje poglądy na temat poprzednich władz miasta.

as
1. rzecz. m.nieżyw., D.B.lp. asa, M.B.lm. asy, D.lm. asów; ‘figura w kartach’, np. Po odkryciu kart okazało się, że miał cztery asy; 2. D.B.lp. asa, Ms.lp. asie, M.lm. te asy, D.B.lm. asów; ‘człowiek celujący w czymś, mistrz, znakomitość’, np. Kowalski i Nowak to najlepsze asy naszego lotnictwa. Uwaga: niepopr.: *Asy wywiadu, Dudek i Domejko, ujawniły (ujawnili) kulisy tej afery, popr.: Dudek i Domejko, asy naszego wywiadu, ujawnili kulisy tej afery.

asertywny
przym., M.lm. r. m.os. asertywni, rzad. stopniowany: bardziej asertywny; ‘umiejący wyrazić w sposób bezpośredni i stanowczy swoje poglądy, potrzeby i uczucia bez naruszania zasad i przekonań innych ludzi’, np. Trudno w sposób asertywny wypowiadać swoje przekonania.

asortyment
rzecz. m.nieżyw., zwykle blm., D.lp. asortymentu, C.lp. asortymentowi, Ms.lp. asortymencie; ‘zestaw towarów, usług’. Uwaga: wyraz nadużywany lub używany błędnie zamiast: ‘wybór, zestaw, gatunek, artykuł, towar, produkt, wyrób’, np. Udało się wprowadzić kilka nowych *asortymentów, zam. towarów, produktów, do naszych sklepów firmowych. Oferowano szeroki *asortyment, zam. wybór, towarów.

aspekt
rzecz. m.nieżyw., D.lp. aspektu, Ms.lp. aspekcie, M.B.lm. aspekty, D.lm. aspektów; ‘punkt widzenia, z którego rozpatruje się jakiś problem; sposób ujęcia jakiegoś zagadnienia’. Uwaga: wyraz nadużywany w stylu public., np. Sprawę obronności państwa można rozpatrywać w kilku aspektach, lepiej: z kilku punktów widzenia.

aster
rzecz. m.nieżyw., D.lp. astra, M.lm. astry, D.lm. astrów; ‘rodzaj kwiatów ogrodowych’, np. Pan Stanisław kupił swojej żonie cały bukiet kolorowych astrów. Reg. ta astra - rzecz. ż., D.lp. tej astry, D.lm. aster, np. pęczek aster.

astrolog
rzecz. m.os., D.B.lp. astrologa, C.lp. astrologowi, M.lm. astrolodzy a. astrologowie, D.B.lm. astrologów.

a.t.
skrót łac. a tergo ‘od tyłu, ułożony w porządku alfabetycznym nie według pierwszych, ale według ostatnich liter wyrazów’, np. Został opracowany słownik a tergo do „Słownika języka polskiego” pod red. W. Doroszewskiego.

atelier
[wym. atelje], rzecz. n., nieodm.; ‘pracownia artysty plastyka lub fotografa’, np. Cały strych przerobił na atelier.

atest
rzecz. m.nieżyw., D.lp. atestu, M.B.lm. atesty, D.lm. atestów; ‘potwierdzenie jakości jakiegoś towaru, wydane przez określoną instytucję’; Dostać, otrzymać, mieć atest, np. Otrzymał atest na nowy krem do rąk. Sprawdzaj, czy kupowane produkty są z atestem a. mają atest. Uwaga: wyraz nadużywany.

atmosfera
rzecz. ż., D.lp. atmosfery, Ms.lp. atmosferze; 1. zwykle blm.; ‘powłoka gazowa otaczająca planety i gwiazdy’, np. Co roku przedostają się do atmosfery ogromne ilości zanieczyszczeń; 2. ‘nastrój panujący w jakimś środowisku, miejscu’, np. Jest rzeczą oczywistą, że w tak nieprzyjaznej atmosferze nie da się niczego wynegocjować. W jego rodzinnym domu zawsze panowała atmosfera życzliwości i zrozumienia. Uwaga: wyraz nadużywany w public.

attaché
[wym. atasze], rzecz. m.os., nieodm., np. Musiał się spotkać z attaché kulturalnym ambasady polskiej.

audyt
(nie: *audit), rzecz. m.nieżyw., D.lp. audytu, Ms.lp. audycie; ‘przegląd, rewizja ksiąg w jakiejś firmie’.

audytorium
rzecz. n., w lp. nieodm., M.B.lm. audytoria, D.lm. audytoriów; 1. ‘sala wykładowa’, np. W tak nowoczesnym audytorium można prowadzić nawet specjalistyczne wykłady; 2. ‘ogół słuchaczy’, np. Profesor nie spodziewał się tak licznego audytorium.

aura
[wym. au-ra], rzecz. ż., blm., D. aury, C.Ms. aurze; 1. ‘pogoda’; 2. ‘nastrój, atmosfera’, np. Swych kontrowersyjnych bohaterów pokazuje w aurze sentymentalnej. Uwaga: wyraz nadużywany, szczególnie w stylu public., np. Zawody, wskutek złej aury, lepiej: złej pogody, zostały przeniesione na inny termin. W domu panowała ciężka aura, lepiej: przygnębiający nastrój.

aut
rzecz. m.nieżyw., D.lp. autu, Ms.lp. aucie, M.B.lm. auty, D.lm. autów, np. Zawodnik Legii kolejny raz wybił piłkę na aut.

autentyczny
[wym. au-tentyczny], przym., M.lm. r. m.os. autentyczni, st. wyż. autentyczniejszy a. bardziej autentyczny; ‘prawdziwy, wiarygodny, zgodny z rzeczywistością, realiami’, np. Komisja śledcza sprawdzała, czy dokumenty są autentyczne i czy autentyczne są podpisy. Uwaga: niepopr.: *fakt autentyczny, popr.: fakt a. autentyczne wydarzenie.