Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
akwarium
rzecz. n., w lp. nieodm., M.B. akwaria, D. akwariów, C. akwariom, N. akwariami, Ms. akwariach, np. W gabinencie dyrektora postanowiono umieścić kilka małych akwariów. Janek w swoim akwarium umieścił kilka nowych rybek.

akwen
rzecz. m.nieżyw., D.lp. akwenu, M.lm. akweny, D.lm. akwenów; ‘zbiornik wodny, teren wodny’, akwen morski, akwen oceaniczny. Badacz pragnie znaleźć w akwenie kolejne lecznicze grzyby. Porozumienie ma zapobiec niedowracalnej degradacji akwenu. Uwaga: niepopr.: *akwen wodny (pleonazm), popr.: akwen.

akwizytor
rzecz. m.os., D.B.lp. akwizytora, Ms.lp. akwizytorze, M.lm. akwizytorzy (nie: *akwizytorowie), D.B.lm. akwizytorów; ‘agent, przedstawiciel jakiejś firmy zajmujący się pozyskiwaniem nabywców lub wykonywaniem jakichś usług’, np. Potrzebnych jest kilku akwizytorów do firmy ubezpieczeniowej. Akwizytorzy do sprzedaży artykułów kosmetycznych potrzebni od zaraz.

al.
skrót wyrazu aleja (zob.), pisany z kropką, małą literą lub wielką, jeśli występuje w lm. i jest częścią nazwy, np. Al. [czyt. aleje] Jerozolimskie, Al. [czyt. aleje] Ujazdowskie, czytany jako cały wyraz.

AL
[wym. a-el], skrótowiec wyrażenia Armia Ludowa, r.ż. nieodm. a. m. rzad. n., D.Ms. AL-u, C. AL-owi, N. AL-em, pisany wielkimi literami, bez kropek. AL-owiec a. alowiec a. aelowiec, r.m., D.B.lp. AL-owca a. alowca a. aelowca, C.lp. AL-owcowi a. alowcowi a. aelowcowi, Ms.lp. AL-owcu a. alowcu a. aelowcu, M.lm. AL-owcy a. alowcy a. aelowcy, D.B.lm. AL-owców a. alowców a. aelowców.

albinos
1. rzecz. m.os., D.B.lp. albinosa, M.lm. albinosi, D.B.lm. albinosów; ‘człowiek dotknięty albinizmem’; 2. rzecz. m.żyw. a. m.nieżyw., M.B.lm. albinosy, D.lm. albinosów; ‘zwierzę lub roślina mające cechy albinizmu’.

albo
spójnik współrzędny wyrażający możliwą wymianę lub wykluczanie się zdań lub części zdań; nie stawiamy przed nim przecinka, chyba że zostanie powtórzony, np. Na obiad ugotujemy warzywa albo upieczemy schab. Pójdę do kina albo spotkam się z kolegami. Albo pójdę do kina, albo spotkam się z kolegami.

album
rzecz. m.nieżyw., D.lp. albumu, C.lp. albumowi, Ms.lp. albumie, M.B.lm. albumy, D.lm. albumów, np. album malarstwa włoskiego; album rodzinny.

ale
1. spójnik współrzędny wyrażający kontrast, przeciwieństwo, odmienne ujęcie treści zdania lub części zdania, np. Noc była pogodna, ale mroźna; 2. partykuła wyrażająca zdumienie, podziw, zaskoczenie, np. Aleś mu dołożył; 3. wykrzyknik wyrażający zaprzeczenie, np. Oddał ci pieniądze? Ale gdzie tam! Uwaga: zawsze poprzedzany przecinkiem.

aleja
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. alei [wym. aleji, nie: *alei], D.lm. alej a. alei, np. Mieszkam w alei Zwycięstwa, urzęd. przy alei Zwycięstwa, aleja Wojska Polskiego, aleja Jana Pawła II, ale Aleje Jerozolimskie, Aleje Ujazdowskie. Uwaga: jeśli wyraz aleja występuje w lm. i jest częścią nazwy zapisujemy go wielką literą. Zob. al. (skrót wyrazu).

alergia
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. alergii; ‘uczulenie’; mieć alegię na coś lub na kogoś, np. Alergia na sierść zwierząt. Miał alergię na szefa. Coraz częściej spotykamy się z przypadkami alergii wywołanych ukąszeniami pszczół, os i szerszeni.

alfons
[wym. alfąs a. alfons], rzecz. m.os., D.B.lp. alfonsa, M.lm. ci alfonsi, ekspr. te alfonsy, D.lm. alfonsów; pot. ‘sutener, stręczyciel’.

alibi
rzecz. n., nieodm.; ‘dowód niewinności osoby podejrzanej o przestępstwo’, np. Trudno będzie ci znaleźć alibi. Z takim alibi na pewno nie wygrasz tego procesu.

alimenty
blp., D. alimentów, C. alimentom, N. alimentami, Ms. alimentach; ‘zasądzone od kogoś pieniądze na rzecz osoby, która nie może się sama utrzymać’, np. Sąd orzekł alimenty na rzecz dzieci pana Kowalskiego. Razem z alimentami mam miesięcznie 1000 zł.

Al
Kaida - rzecz. ż., D.lp. Al-Kaidy, C.Ms.lp. Al-Kaidzie, B.lp. Al-Kaidę; ‘organizacja terrorystyczna’.

alkohol
rzecz. m.nieżyw., D.Ms. alkoholu, D.lm. alkoholi a. alkoholów.

alternatywa
rzecz. ż., D.lp. alternatywy, C.Ms.lp. alternatywie, M.lm. alternatywy, D.lm. alternatyw; ‘wybór jednej z dwóch wykluczających się możliwości’, np. Miałam przed sobą alternatywę: iść na studia albo pójść do pracy. Uwaga: niepopr. używany w zn. ‘możliwość, wybór’, np. niepopr.: Uczniowie mniej zdolni nie mają innej *alternatywy, popr.: możliwości, wyboru - muszą iść do zawodówki.

alumn
rzecz. m.os., D.B.lp. alumna, M.lm. alumni a. alumnowie, D.B.lm. alumnów; ‘słuchacz seminarium duchownego, kleryk’, np. W seminariach jest coraz mniej alumnów.

a.m. a. A.M.
[wym. ej-em], skrót łac. ante meridiem ‘przed południem’, którego używa się w j. ang., np. 10 a.m., tzn. 10 przed południem; zob. p.m. (skrót łac. post meridiem).

amant
rzecz. m.os., D.B.lp. amanta, Ms.lp. amancie, M.lm. amanci, D.B.lm. amantów; ‘wielbiciel, adorator; aktor grający takie role’, np. Zawsze grał rolę amantów.

amator
rzecz. m.os., D.B.lp. amatora, M.lm. amatorzy, D.B.lm. amatorów; ‘zwolennik, miłośnik czegoś; uprawiający coś niezawodowo; chętny na coś’, np. Amator rozwiązywania krzyżówek. Do filmu zatrudniono wielu amatorów.

ambasador
1. rzecz. m.os., D.B.lp. ambasadora, M.lm. ambasadorowie a. ambasadorzy, D.B.lm. ambasadorów; ‘najwyższy rangą przedstawiciel dyplomatyczny jakiegoś kraju’, np. Karol Olejnik został ambasadorem Polski we Francji; 2. rzecz. ż., nieodm. a. odm. jak rzecz. m. (oprócz M.lm. = M.lp.); ‘kobieta ambasador’, np. Na bankiet przybyła nowa ambasador Anglii. Zorganizowano konferencję prasową z ambasador Hiszpanii, panią Rodrigez. Wczoraj mianowano trzech nowych ambasadorów: (panią) Janinę Popiel, (panią) Dominikę Długosz i (panią) Karolinę Stasiak.

ambitny
przym., M.lm. r. m.os. ambitni, st. wyż. ambitniejszy a. bardziej ambitny; 1. ‘mający wysokie aspiracje’, np. Bardzo dobrze pracuje się z ambitnymi studentami; 2. ‘wypływający z poczucia własnej godności’, np. Dominik jest ambitny, dlatego chce się dostać na Uniwersytet w Cambridge.

ambiwalentny
przym., nie stopniuje się; ‘zawierający elementy przeciwstawne, wykluczające się; dwuwartościowy’, np. Stosunek wielu znanych postaci pochodzenia żydowskiego do państwa Izrael jest wielce ambiwalentny.

ambulans
rzecz. m.nieżyw., D.lp. ambulansu, M.B.lm. ambulanse a. ambulansy.