POMOCE DYDAKTYCZNE
lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
l
skrót wyrazu litr (zob.), pisany bez kropki, stawiany po wymienionej liczbie, czytany jako cały, odmieniany wyraz, np. Do sporządzenia tego napoju potrzebujemy 3 l [czyt. litrów] mleka.
la a. LA
skrót wyrazu lekkoatletyka (zob.), pisany bez kropek, małymi lub wielkimi literami, czytany jako cały, odmieniany wyraz, np. Mistrzostwa świata w LA a. la [czyt. lekkoatletyce] odbędą się za rok w Rzymie.
l.a.
skrót łac. wyrażenia lege artis ‘według reguł sztuki’, pisany z kropkami, czytany jako całe wyrażenie.
laboratorium
rzecz. n., w lp. nieodm., M.lm. laboratoria, D.lm. laboratoriów, np. Studenci technologii chemicznej mieli praktyki w różnych laboratoriach.
lać
czas. niedok., leję, leje, leją, lał, laliśmy, reg. leliśmy, lali, reg. leli, lały, lej, lejcie; 1. ‘spowodować płynięcie jakiegoś płynu’, np. Lali wino do butelek i dostarczali je do sklepów; 2. o deszczu: ‘padać obficie’, np. Deszcz lał już trzeci dzień; 3. ‘bić kogoś mocno’, np. Sąsiedzi widzieli, jak lała dziecko pasem; 4. wulg. ‘oddawać mocz’, np. Mirek ma trzy lata, a jeszcze leje w majtki.
ladaco
rzecz. n. a. m.os., nieodm.; pot. ‘ktoś nieodpowiedzialny, lekkoduch, nicopoń’, np. Jasiek to leń i ladaco.
lady
rzecz. ż., nieodm.; ‘ang. tytuł szlachecki kobiet; też zwrot grzecznościowy’, np. Można powiedzieć, że najbardziej znaną lady jest Lady Makbet.
lagier
[wym. lagier, nie: *lager], rzecz. m.nieżyw., D.lp. lagru, C.lp. lagrowi, Ms.lp. lagrze, M.B.lm. lagry, D.lm. lagrów; ‘niemiecki obóz koncentracyjny’, np. Tysiące ludzi nie przeżyło lagrów.
lakier
rzecz. m.nieżyw., D.lp. lakieru, C.lp. lakierowi, Ms.lp. lakierze, M.B.lm. lakiery, D.lm. lakierów, np. Aby odnowić meble, musieliśmy kupić trzy puszki bezbarwnego lakieru.
lakiernia
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. lakierni, M.lm. lakiernie, D.lm. lakierni, rzad. lakierń; ‘zakład, pomieszczenie, w którym się coś lakieruje’, np. Maciek zaczął pracować w lakierni zakładów meblowych.
laluś
rzecz. m.os., D.B.lp. lalusia, C.lp. lalusiowi, Ms.lp. lalusiu, M.lm. ci lalusie a. ekspr. te lalusie, D.B.lm. lalusiów; lekcew. ‘mężczyzna przesadnie elegancki; strojniś’.
lampion
rzecz. m.nieżyw., D.lp. lampionu, C.lp. lampionowi, Ms.lp. lampionie, M.B.lm. lampiony, D.lm. lampionów, np. Cała sala balowa została przystrojona różnokolorowymi lampionami.
lancz
zob. lunch.
landrynka
rzecz. ż., D.lp. landrynki, C.Ms.lp. landrynce, M.lm. landrynki, D.lm. landrynek; ‘twarde cukierki owocowe’, np. Już dawno nie jedliśmy landrynek.
lansować
czas. niedok., lansuję, lansuje, lansują, lansował, lansowaliśmy, lansowali, lansuj, lansujcie; ‘propagować modę na coś, na kogoś, promować kogoś’, np. Czasopisma młodzieżowe lansują nowy styl życia. Uwaga: nadużywane w zn. ‘upowszechniać, popierać’, np. Dietetycy powinni lansować, lepiej: upowszechniać, zdrową, niemodyfikowaną żywność.
lapidarny
przym., M.lm. r. m.os. lapidarni, st. wyż. bardziej lapidarny, rzad. lapidarniejszy; ‘krótki, wyrazisty, zwięzły, treściwy’, np. Prezes przedstawił w lapidarnym skrócie swój projekt ratowania zakładu. Uwaga: używany błędnie w zn. ‘zdawkowy, powierzchowny’, np. SMS był tak lapidarny, lepiej: zdawkowy, że niczego nie wyjaśnił, a tylko wszystkich zdenerwował.
lapsus
rzecz. m.nieżyw., D.lp. lapsusu, Ms.lp. lapsusie, M.B.lm. lapsusy, D.lm. lapsusów; ‘błąd wypowiedzi popełniony przez roztargnienie; przejęzyczenie’, np. Przewodniczący klubu parlamentarnego popełnił lapsus, a cała prasa natychmiast to rozdmuchała.
las
rzecz. m.nieżyw., D.lp. lasu, C.lp. lasowi, Ms.lp. lesie, M.B.lm. lasy, D.lm. lasów.
lasagne
[wym. lazańje], zob. lazania.
laser
rzecz. m.nieżyw., D.lp. lasera, C.lp. laserowi, Ms.lp. laserze, M.B.lm. lasery, D.lm. laserów, np. Szpital zakupi w najbliższym czasie trzy lasery.
lasso
[wym. lasso, nie: *laso], rzecz. n., D.lp. lassa, C.lp. lassu, Ms.lp. lassie [wym. laśsie], M.B.lm. lassa, D.lm. lass, np. Złapać konia na lasso.
lastryko a. lastriko
rzecz. n., nieodm. a. odm. jak rzecz. n., blm., D. lastryka a. lastrika, N. lastrykiem a. lastrikiem, Ms. lastryku a. lastriku; ‘sztuczny kamień używany do robienia parapetów, posadzek, nagrobków’.
latarnia
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. latarni, M.lm. latarnie, D.lp. latarni a. latarń.
latawiec
1. rzecz. m.nieżyw., D.lp. latawca, B.lp. latawca a. latawiec, C.lp. latawcowi, Ms.lp. latawcu, M.B.lm. latawce, D.lm. latawców; ‘zabawka dziecięca’, np. Maciek poszedł z ojcem i bratem na łąkę puszczać latawce; 2. rzecz. m.os., D.B.lp. latawca, M.lm. ci latawcy, D.B.lm. latawców; ‘człowiek nie lubiący siedzieć w domu’, np. Nie bądź takim latawcem, posiedź ze mną w domu!
lato
rzecz. n.; 1. D.lp. lata, C.lp. latu, Ms.lp. lecie, M.lm. lata, D.lm. lat; ‘pora roku’, np. Co roku latem a. w lecie (nie: *w lato) wyjeżdżaliśmy razem z rodzicami w góry, a tego lata pojedziemy do Grecji; 2. ‘forma lm. rzeczownika rok (zob.), np. W maju Damian skończy osiemnaście lat. Pisarz przez wiele lat nie mógł przyjechać do kraju.
Od 1 września 2009 roku przepisy oświatowe nakładają na nauczycieli obowiązek realizowania dodatkowej godziny w ramach pensum nauczycielskiego. Grudniowy temat miesiąca pomoże odpowiedzieć na pytanie, jak przeprowadzić dodatkową godzinę i w jakim wymiarze?







