Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
i
1. spójnik współrzędny o wielu funkcjach, łączący wypowiedzenia lub ich części; przeważa zasada niestawiania przed nim przecinka, np. Spacerowali i rozmawiali. Karol i Wojtek wybrali się do kina. Uczyli się bardzo dobrze i zdali maturę z wyróżnieniem; 2. spójnik wprowadzający wtrącenie; stawiamy przed nim przecinek, np. Jest, i owszem, bardzo pracowity i zdolny; 3. spójnik, zwykle powtórzony, wyróżniający jakąś część zdania, np. Na imieninach było pod dostatkiem i jadła, i napojów. Dobrymi kandydatami na wójta byli i Kowalski, i Nowak. Uwaga: przed spójnikiem powtórzonym stawimy przecinek; 4. partykuła stawiana między jednakowymi czas., podkreślająca nasilenie lub trwanie czynności, np. Pił i pił, aż się zachłysnął.

ib. a. ibid.
skróty wyrazu ibidem (zob.), występujące w zapisach bibliograficznych, pisane z kropką, czytane jako cały wyraz.

ibidem
zapoż. z łac., używane w przypisach i bibliografii; zn. ‘w tym samym miejscu, tamże’. Zob. ib. a. ibid. (skróty wyrazu).

idea
[wym. ide-a a. ide-a], rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. idei, M.lm. idee; ‘główne przesłanie zawarte w dziele sztuki; najważniejsza zasada kierująca czyimś postępowaniem’, np. Dysydenci wierzą w ideę wolności. Należy wystrzegać się takich niebezpiecznych idei. Ideą spotkań jest stworzenie forum dyskusji.

Idea
r.ż., blm., D.C.Ms. Idei; ‘jeden z operatorów sieci telefonów komórkowych’, np. Centrum Idei (nie: *Idea) znajduje się w Warszawie.

ideał
1. rzecz. m.nieżyw., blm., D. ideału, C. ideałowi, Ms. ideale; ‘absolutna doskonałość, wzór’, np. Twoje zachowanie jest dalekie od ideału. Była dla mnie ideałem żony i matki; 2. rzecz. m.nieżyw., D.lp. ideału, B.lp. ideał, M.B.lm. ideały, D.lm. ideałów; ‘najwyższy cel dążeń człowieka’, np. Wielu świętych całe życie dążyło do ideału. Kiedy tak na ciebie patrzę, to zastanawiam się, czy ty masz jakieś ideały; 3. rzecz. m.os., D.lp. ideała a. ideału, B.lp. ideała, M.lm. ideały, D.B.lm. ideałów; ‘ktoś doskonały, będący wzorem’, np. Jan Paweł II był ideałem dla wielu młodych ludzi.

identycznie
przysł., np. Mamy identycznie urządzony ogród. Te prace są napisane identycznie. Identycznie jak coś, ktoś (nie: *z czymś), np. Postępuje identycznie jak ty. Śpiewa identycznie jak tamten solista. Uwaga: niepopr. w zn. ‘zgodnie z czymś’, np. nie: *Postępuje identycznie, popr.: zgodnie, z obowiązującymi przepisami. Niepopr.: *identycznie taki sam (pleonazm), popr.: taki sam a. identyczny, np. Kupiłam *identycznie taki sam, popr.: taki sam, identyczny, płaszcz.

identyczny
przym., M.lm. r. m.os. identyczni, nie stopniuje się, np. Mamy identyczny kolor włosów. Uwaga: identyczny z kimś, czymś (nie: *jak ktoś, coś), np. Ten dom jest identyczny z tamtym (nie: *jak tamten).

idiom
rzecz. m.nieżyw., D.lp. idiomu, Ms.lp. idiomie, M.B.lm. idiomy, D.lm. idiomów; ‘zwrot, wyrażenie charakterystyczne tylko dla danego języka, nieprzetłumaczalne’, np. W każdym języku jest dużo idiomów, które sprawiają trudności tłumaczom.

idol
rzecz. m.os., D.B.lp. idola, C.lp. idolowi, M.lm. idole, D.lm. idoli, rzad. idolów; 1. B.lm. idole; ‘bożek, bóstwo’; 2. B.lm. idoli; ‘osoba bardzo podziwiana, bożyszcze tłumów’, np. To właśnie środowisko „kulturalne” wykreowało takiego idola.

idiota
rzecz. m., w lp. odm. jak ż., D.lp. idioty, C.Ms. idiocie, M.lm. ci idioci a. ekspr. te idioty, D.lm. idiotów, B.lm. tych idiotów a. ekpr. te idioty, np. W pozostałych porach kwiat inteligencji telewizyjnej robi idiotów z wyselekcjonowanej na ten czas czeredy polityków.

idylla
rzecz. ż., blm., D.C.Ms. idylli; ‘spokojne, radosne życie, pełne szczęścia i miłości’, np. Ile lat już żyjecie w takiej idylli?

ie.
skrót przym. indoeuropejski, pisany z kropką, czytany jako cały, odmieniany wyraz, np. Do grupy języków ie. [czyt. indoeuropejskich] nie należy m.in. język węgierski.

igelit
[wym. igelit a. igielit], rzecz. m.nieżyw., blm., D. igelitu, Ms. igelicie; ‘rodzaj tworzywa sztucznego’.

igloo
rzecz. n., nieodm.

igła
rzecz. ż., D.lp. igły, C.Ms.lp. igle, M.lm. igły, D.lm. igieł.

ignorancja
rzecz. ż., blm., D.C.Ms. ignorancji; ‘nieznajomość czegoś, brak wiedzy w jakiejś dziedzinie’, np. W sprawach marketingu wykazał się całkowitą ignorancję. Uwaga: mylony z rzecz. ignorowanie kogoś, czegoś ‘świadome pomijanie, niedostrzeganie kogoś, czegoś’, np. *Ignorancja, popr.: ignorowanie, lekceważenie, nieuwzględnianie, potrzeb studentów może spowodować ich odejście do innych uczelni.

ignorant
rzecz. m.os., D.B.lp. ignoranta, C.lp. ignorantowi, Ms.lp. ignorancie, M.lm. ignoranci, D.B.lm. ignorantów; ‘ktoś ograniczony, niemający wiedzy w jakiejś dziedzinie’. Uwaga: używany w zn. ‘ktoś niedostrzegający czegoś, lekceważący coś’.

ignorować
czas. niedok., ignoruję, ignoruje, ignorują, ignorował, ignorowali, ignoruj; ‘celowo, świadomie nie zauważać, lekceważyć, nie brać pod uwagę’, np. Ignorowałeś moje uwagi i teraz ponosisz tego skutki. Uwaga: nie należy mieszać zn. wyrazów ignorować i ignorancja (zob.).

igrek
rzecz. m.nieżyw., D.lp. igreka, C.lp. igrekowi, Ms.lp. igreku, M.B.lm. igreki, D.lm. igreków, a. rzecz. n. nieodm.; 1. ‘nazwa litery y’, np. W polszczyźnie nie ma rodzimych wyrazów rozpoczynających się na igrek; 2. odm. w lp. i lm. jak rzecz. m.os.; ‘ktoś, o kim dokładnie nie można lub nie chce się powiedzieć’; w tym znaczeniu używany z wyrazem iks, pisany wielką literą, np. Rozmawiałem z panami Iks i Igrek w twojej sprawie, ale nic nie udało się załatwić.

IKEA
r.ż., nieodm. lub odm. jak rzecz. ż., D. IKE-i, B. IKE-ę, N. IKE-ą; ‘firma skandynawska zajmująca się projektowaniem i dystrybucją mebli i przedmiotów dla domu’, np. Przedstawiciele IKE-i zaproponowali budowę swojego sklepu w Słupsku. Zob. Ikea.

Ikea
rzecz. ż., blm., D.C.Ms. Ikei, B. Ikeę, N. Ikeą; ‘sieć sklepów firmy IKEA’, np. Dwaj Polacy postanowili szantażować Ikeę. Krótko po tym do Ikei wpłynęło pismo. Zob. IKEA.

iks
rzecz. m.nieżyw.; 1. D.lp. iksa, Ms.lp. iksie, M.B.lm. iksy a. rzecz. n., nieodm.; ‘nazwa litery x’, np. Wyraz Hortex piszemy przez x; 2. nieodm.; ‘coś bliżej nieokreślonego co do ilości’, np. Czekam już iks czasu na odpowiedź z urzędu; 3. odm. jak rzecz. m.os.; ‘ktoś, o kim dokładnie nie można lub nie chce się powiedzieć’, np. Nasze rozmowy dotyczyły pana Iks.

ile
zaimek, D.C.Ms. ilu, B. niem.os. ile, m.os. ilu, N. iloma a. ilu; 1. zaimek wprowadzający pytanie o liczbę lub ilość, np. Ile wydałaś pieniędzy?, albo przyłączający pytanie zależne dotyczące ilości, liczby lub miary, np. Trzeba ustalić, ilu studentów przyjęliśmy w tym roku. Uwaga: w takich wypowiedzeniach stawiamy przed nim przecinek. Z iloma uczniami wyjedziesz na biwak? Ile kobiet wyjechało za granicę do pracy? Uwaga: w połączeniu z rzecz. ludzie, goście używa się obocznych form ile a. ilu, np. Ile a. ilu gości przyjedzie na naszą rocznicę ślubu? Ile ludzi zgłosiło się na wycieczkę? Ilu ludzi oszukał ten fałszerz? Zorientuj się, ilu ludzi kupiłoby bilety na koncert; 2. zaimek wprowadzający razem z zaimkiem tyle, wypowiedzenie będące jego rozwinięciem, np. Tyle brał na plecy, ile mógł unieść. Ile osób, tyle pomysłów; 3. składnik spójników złożonych, np. ile razy... (tylekroć, tyle razy, zawsze); o ile..., to; o ile..., o tyle..., np. Ile razy się spotkali, mówił jej komplementy. O tyle przymknął drzwi, o ile pozwalało stojące tam krzesło. Uwaga: niepopr.: *na ile, popr.: jak dalece, w jakim stopniu, np. Skąd mogliśmy wiedzieć, *na ile, popr.: jak dalece cię to zmęczy.

ilekolwiek
blm., D.C.Ms. ilukolwiek, ilomakolwiek, zaimek nieokreślony wprowadzający wypowiedzenie podrzędne okolicznikowe, np. Ilekolwiek by miał pieniędzy, wszystkie przegra w kasynie. Ilukolwiek będzie chętnych na koncert, wszystkim kupimy bilety.