Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
echo
r.n., D.lp. echa, C.lp. echu, Ms.lp. echem, M.lm. echa, D.lm. ech; 1. ‘powtórzenie dźwięków, pogłos’, np. Krzyknęliśmy, a od strony lasu odpowiedziało nam echo; 2. ‘reakcja na coś’, np. Zatrzymanie dyrektora odbiło się szerokim echem po kraju; 3. ‘wspomnienie z przeszłości’, np. Przeszłość powróciła echem.

eden
rzecz. m.nieżyw., blm., D. edenu, C. edenowi, Ms. edenie; ‘kraina najwyższej szczęśliwości’, np. Gospodarstwo mojej babci, gdzie spędzałam wakacje w dzieciństwie, wspominam jak jakiś eden.

Eden
rzecz. m.nieżyw., odm.: jak eden (zob.), blm.; ‘raj biblijny’, np. Pan Bóg wziął zatem człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał (ST).

edycja
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. edycji, M.lm. edycje; ‘wydanie czegoś’, np. Niedawno ukazała się jubileuszowa edycja dzieł Juliusza Słowackiego. Uwaga: wyrazu nie należy używać w odniesieniu do konkursów, teleturniejów, np. nie: Zapowiedziana jest już trzecia *edycja „Tańca z gwiazdami”?, popr.: trzecie wydanie; nie: W tym roku będziemy mieli kolejną *edycję konkursu Miss Polonia, popr.: kolejny konkurs, kolejne wybory.

edytor
rzecz.; 1. m.os., D.B.lp. edytora, Ms.lp. edytorze, M.lm. edytorzy, D.B.lm. edytorów; ‘wydawca książek; osoba przygotowująca czyjeś dzieło do publikacji’, np. Praca edytorów jest bardzo trudna i odpowiedzialna; 2. m.nieżyw., D.lp. edytora, B.lp. edytor, M.B.lm. edytory, D.lm. edytorów; ‘program komputerowy służący do redagowania tekstów’, np. Musiałam zainstalować nowy edytor tekstu.

efekt
rzecz. m.nieżyw., D.lp. efektu, C.lp. efektowi, Ms.lp. efekcie, M.B.lm. efekty, D.lm. efektów. Uwaga: nadużywany w public. w zn. ‘skutek, plon, wynik, rezultat’, np. *Efekty, popr.: wyniki, rozmów koalicyjnych znane będą w przyszłym tygodniu. Niepopr.: *efekty końcowe (pleonazm), popr.: efekty.

efektowny
przym., M.lm. r. m.os. efektowni, st. wyż. efektowniejszy a. bardziej efektowny; ‘zwracający na siebie uwagę oryginalnością, pięknem’, np. To, co efektowne w zamiarze, może się okazać niezbyt efektywne.

efektywny
przym., M.lm. m.os. efektywni, st. wyż. efektywniejszy a. bardziej efektywny; ‘wydajny, dający dobre wyniki’, np. To, co efektywne w zamiarze, może się okazać niezbyt efektowne.

efemeryda
rzecz. ż., D.lp. efemerydy, C.Ms.lp. efemerydzie, M.lm. efemerydy, D.lm. efemeryd (nie: *efemerydów); ‘coś przemijającego szybko i bez śladu, coś ulotnego’.

egida
rzecz. ż., blm., D. egidy, C.Ms. egidzie; dziś funkcjonuje tylko jako składnik frazeol. pod (czyjąś) egidą ‘pod (czyjąś) opieką’.

egoista
rzecz. m.os., w lp. odm. jak rzecz. ż., w lm. jak m., D.lp. egoisty, C.Ms.lp. egoiście, N.lp. egoistą, M.lm. egoiści, D.B.lm. egoistów, C.lm. egoistom; ‘człowiek przedkładający własny interes nad dobro innych, samolub, sobek’, np. Trudno z tobą wytrzymać, jesteś strasznym egoistą.

egoizm
rzecz. m.nieżyw., blm., D. egoizmu, C. egoizmowi, Ms. egoizmie [wym. egoiźmie, rzad. egoizmie].

egz.
skrót wyrazu egzemplarz (zob.), pisany z kropką, czytany jako cały, odmieniany wyraz, np. Musiałam kupić 5 egz. [czyt. egzemplarzy] słownika.

egzamin
rzecz. m.nieżyw., D.lp. egzaminu, C.lp. egzaminowi, Ms.lp. egzaminie, M.B.lm. egzaminy, D.lm. egzaminów.

egzekutor
rzecz. m.os., D.B.lp. egzekutora, C.lp. egzekutorowi, Ms.lp. egzekutorze, M.lm. egzekutorzy, D.B.lm. egzekutorów; ‘wykonawca wyroku sądowego, testamentu, zarządzeń; komornik’. Uwaga: nie należy używać w zn. ‘wykonawca’, np. Dudek został wyznaczony na egzekutora, lepiej: wykonawcę, rzutu karnego.

egzekwie
rzecz. niem.os., blp., D. egzekwi, Ms. egzekwiach; rel. ‘ceremonia pogrzebowa’.

egzekwować
czas. niedok., egzekwuję, egzekwuje, egzekwują, egzekwował, egzekwowali; ‘wymagać wykonania zadania, obietnic itp.’. Uwaga: nadużywany w zn. ‘wykonywać’, np. Egzekwować rzuty karne, lepiej: wykonywać.

egzemplarz
rzecz. m.nieżyw., D.lp. egzemplarza, Ms.lp. egzemplarzu, M.B.lm. egzemplarze, D.lm. egzemplarzy, np. Należało obnosić się z egzemplarzem „Gazety Wyborczej”. Zob. egz. - skrót wyrazu.

egzystencja
rzecz. ż., zwykle blm., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. egzystencji. Uwaga: wyraz nadużywany w public., np. Egzystencja, lepiej: istnienie, naszego zakładu zależy od sprawności zarządu. Od jego działań zależy nasza *egzystencja narodowa, popr.: byt narodowy.

egzystować
czas. niedok., egzystuję, egzystuje, egzystują, egzystował, egzystowaliśmy, egzystowali. Uwaga: wyraz nadużywany w zn. ‘istnieć, żyć’, np. Więzienie *egzystowało, popr.: istniało, do 1956 roku.

ekg. a. EKG
[wym. - e-ka-gie], skrót wyrazu elektrokardiogram; pisany a. małymi literami z kropką, a. wielkimi bez kropki, np. Lekarz zapisał mnie na ekg. a. EKG.

ekologia
rzecz. ż., blm., D.C.Ms. ekologii.

ekonomia
rzecz. ż., zwykle blm., D.C.Ms. ekonomii.

ekosystem
rzecz. m.nieżyw., D.lp. ekosystemu, C.lp. ekosystemowi, Ms.lp. ekosystemie, M.B.lm. ekosystemy; ‘fragment natury stanowiący funkcjonalną całość’.

ekscelencja
rzecz. m.os., odm. jak rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. ekscelencji, M.lm. ekscelencje; ‘tytuł niektórych wysokich rangą urzędników państwowych i biskupów’, np. Czy ekscelencja raczy spotkać się ze studentami na inauguracji nowego roku akademickiego? Uwaga: 1. łączy się z orzeczeniem w czasie przeszłym w rodzaju m., np. Jego Ekscelencja biskup przyjechał na wizytację parafii; 2. łączy się z orzecznikiem przym. w rodzaju m., np. Czy Wasza Ekscelencja zechce spotkać się z moimi parafianami?