Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
dafnia
rzecz. ż., zwykle w lm., D.C.Ms.lp. oraz D.lm. dafni, M.lm. dafnie; ‘rozwielitka - suszona stanowi pokarm dla ryb akwariowych’.

dag
skrót wyrazu dekagram (zob.), pisany bez kropki, stawiany po liczbie, czytany jako cały, odmieniany wyraz, np. Kupiliśmy 20 dag [czyt. dekagramów] mielonych orzechów.

daktyl
rzecz. m.nieżyw., D.lp. daktyla, B.lp. daktyla a. daktyl, C.lp. daktylowi, Ms.lp. daktylu, M.B.lm. daktyle, D.lm. daktyli, rzad. daktylów; ‘owoc palmy daktylowej’, np. W miseczce zostało już tylko kilka daktyli.

daleki
przym., M.lm. r. m.os. dalecy, st. wyż. dalszy; ‘odległy; obcy’, np. Wyjechał w dalekie strony. To są moi dalecy krewni. Przez te wszystkie awantury i kłótnie stała mu się daleka.

dalekowidz
rzecz. m.os., D.B.lp. dalekowidza, C.lp. dalekowidzowi, Ms.lp. dalekowidzu, M.lm. dalekowidze, D.B.lm. dalekowidzów; ‘osoba źle widząca z bliska’.

damski
przym., nie stopniuje się, M.lm. r. m.os. damscy, np. Zachwycałyśmy się piękną, damską bielizną. Damski bokser ‘mężczyzna bijący kobiety’.

dane
rzecz., blp., odm. jak przym., D.Ms. danych, C. danym; ‘informacje o kimś lub o czymś’, np. W Polsce obowiązuje ustawa o ochronie danych osobowych. Studentka zbierała dane potrzebne jej do pracy magisterskiej.

daniel
rzecz. m.żyw., D.B.lp. daniela, C.lp. danielowi, Ms.lp. danielu, M.B.lm. daniele, D.lp. danieli; ‘zwierzę’.

danse macabre
[wym. das makabr a. dans makabr], rzecz. m., nieodm.; ‘taniec śmierci’.

dar
rzecz. m.nieżyw., D.lp. daru, C.lp. darowi, Ms.lp. darze, M.B.lm. dary, D.lm. darów; 1. ‘prezent, upominek’, np. Trzej Mędrcy ze Wschodu przynieśli Jezusowi dary: mirrę, kadzidło i złoto. Dary dla Caritas; 2. blm. ‘szczególny talent do czegoś’, np. Masz wyjątkowy dar przekonywania.

darmozjad
rzecz. m.os., D.B.lp. darmozjada, C.lp. darmozjadowi, Ms.lp. darmozjadzie, M.lm. damozjady, D.B.lm. darmozjadów; ‘ktoś, kto żyje na cudzy koszt’, np. Nie będę dłużej utrzymywała takich darmozjadów.

darować
czas. dok. (niedok. - darowywać), daruję, daruje, darują, darował, darowaliśmy, darowali, daruj, darujcie, darując; 1. ‘dać coś komuś na własność’, np. Darowała dzieciom cały swój dorobek życia; 2. ‘przebaczyć’, np. Matka daruje dziecku nawet najgorsze winy; 3. ‘zrezygnować z czegoś’, np. Sąd darował skazanemu część kary.

darowywać
czas. niedok. (dok. - darować), darowuję (nie: *darowywuję), darowuje (nie: *darowywuje), darowują (nie: *darowywują), darowuj, darowujcie.

data
rzecz. ż., D.lp. daty, C.Ms.lp. dacie, M.lm. daty, D.lm. dat, np. Naucz się wreszcie tych kilku dat z historii. Mój dziadek jest człowiekiem starej daty. 4 czerwca 1989 roku to przełomowa data w dziejach Polski.

dawać
czas. niedok. (dok. - dać), daję, dajesz, daje, dają (nie: *dawają), dawał, dawaliśmy, dawali, dawaj, dawajcie, np. Matka daje dzieciom obiad. Lipa czarnoleska dawała cień Janowi Kochanowskiemu. Daję bagaż do przechowalni.

dawny
przym., M.lm. r. m.os. dawni, st. wyż. dawniejszy; 1. ‘pochodzący z odległych lat’, np. Starsi ludzie uważają, że w dawnych czasach było lepiej; 2. ‘taki jak poprzedni’, np. Wrócił do dawnych przyzwyczajeń; 3. ‘trwający długo’, np. To jest bardzo dawna znajomość.

dąb
rzecz. m.nieżyw., D.lp. dębu (w utartych zwrotach D.B. dęba, np. koń stanął dęba), C.lp. dębowi, Ms.lp. dębie, M.lm. dęby, D.B.lm. dębów.

dąć
czas. niedok., dmę, dmiesz, dmie, dmą, dąłem [wym. dołem], dęłam [wym. dełam], dęliśmy [wym. deliśmy], dęłyśmy [wym. dełyśmy], dęli [wym. deli], dmij, dmijcie, dmąc; 1. o wietrze: ‘wiać z dużą siłą’, np. Wiatr dął z ogromną siłą; 2. ‘dmuchać, aby wydobyć dźwięki’, np. Dęli w trąbki aż się sala trzęsła.

dążność
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. oraz M.D.lm. dążności; ‘dążenia, chęci’, np. Przejawiała silną dążność do wydostania się z tego środowiska. Dążności niszczycielskie. W naszej histori widać wyraźną dążność do wolności.

db. a. db
skrót wyrazu dobry, dobre, stosowany w odniesieniu do oceny szkolnej; odczytywany jako cały wyraz lub pot. de-be; może być zapisywany z kropką (zgodnie z zasadą ortograficzną) lub bez niej (zgodnie ze zwyczajem).

dB
skrót wyrazu decybel (zob.), pisany bez kropki, czytany jako cały, odmieniany wyraz.

dbały
przym., M.lm. r. m.os. dbali, st. wyż. bardziej dbały; ‘dbający o coś, troskliwy’.

dca a. d
ca - skróty wyrazu dowódca (zob.), odm. jak rzecz. ż., D.C.Ms.lp. dcy a. d-cy, B.lp. dcę a. d-cę, N.lp. dcą a. d-cą, M.lm. dcy a. d-cy, D.B.lm. dców a. d-ców; czytany jako cały, odmieniany wyraz; stawiany przed imieniem i nazwiskiem lub przed nazwiskiem, np. Wezwał nas dca a. d-ca [czyt. dowódca] dywizji Jan Kowalski.

de
- zapoż. z łac. przedrostek oznaczający ‘pozbawienie czegoś, zaprzeczenie’, np. dewaluacja, demoralizacja, dekomunizacja, decentralizacja.

dealer a. diler
[wym. diler], rzecz. m.os., D.B.lp. dealera a. dilera, C.lp. dealerowi a. dilerowi, Ms.lp. dealerze a. dilerze, M.lm. dealerzy a. dilerzy, D.B.lm. dealerów a. dilerów; 1. ‘osoba lub firma pośrednicząca w transakcjach handlowych’; 2. pot. ‘handlarz narkotyków’.