Wpisz szukane hasło:  

lub znajdź hasła zaczynające się od litery:
B
skrót wyrazów: bajt (zob.) - komput. lub bor - ‘pierwiastek chemiczny’, pisany bez kropki, czytany jako cały, odmieniany wyraz.

b
skrót wyrazów: bar - jednostka fiz. lub bit (zob.) - komput.; pisany bez kropki, czytany jako cały wyraz.

baba
rzecz. ż., D.lp. baby, C.Ms.lp. babie, N.lp. babą, W.lp. babo, M.B.W.lm. baby, D.lm. bab, C.lm. babom; 1. pot., żartobliwe lub pogardliwe określenie ‘kobieta, żona’; 2. lekcew. ‘o mężczyźnie zniewieściałym, płaczliwym, tchórzliwym, nieśmiałym’; 3. baba-jaga, baba-jędza ‘postać z bajki; czarownica, wiedźma; niesympatyczna kobieta’; w zestawieniach tych odmienne są oba człony. Pisownia wyrazu baba-jaga wzbudza wiele wątpliwości. Nowy słownik ortograficzny PWN wprowadza rozróżnienie: Baba-Jaga ‘wiedźma z bajki’, baba-jaga ‘przen. o niesympatycznej kobiecie’. Inne słowniki poprawnościowe proponują różną pisownię: Baba-Jaga a. Baba Jaga, baba-jaga. Problem omawia A. Markowski (zob. Bibliografia), który uważa, że określenia tego nie należy traktować jako nazwy własnej i pisać wielkimi literami, ponieważ nie odnosi się ono do konkretnej osoby, tylko do typu postaci, podobnie jak krasnoludki, upiory, diabły. Natomiast pisownię z łącznikiem uzasadnia tym, że nazwy baba-jaga i baba-jędza składają się z dwóch równorzędnych znaczeniowo członów - postać, którą określają jest jednocześnie i babą, i jagą/jędzą. Według tej samej reguły piszemy też nazwy typu baba-chłop, kobieta-anioł.

babcia
rzecz. ż., D.C.Ms.lp. babci, N.lp. babcią, W.lp. babciu, pot. babcia, M.B.W.lm. babcie, D.lm. babć, C.lm. babciom.

babrać
czas. niedok.; babrzę a. babram, babrz a. babraj; pot. ‘brudzić, walać, zanieczyszczać; grzebać w czymś; robić coś źle, brudno’; też babrać się.

babsztyl
rzecz. m., D.lp. babsztyla, C.lp. babsztylowi, W.lp. babsztylu, M.lm. babsztyle, D.lm. babsztyli a. babsztylów; pogard. ‘kobieta’, np. Nie znoszę takich babsztyli.

baby
sitter - [wym. bejbi s-iter], rzecz. ż., nieodm., rzad. m. - pierwszy człon nieodm., drugi odm. jak rzecz. m., D.lp. baby-sittera, M.lm. baby-sitterzy; ‘osoba, która odpłatnie zajmuje się dziećmi podczas nieobecności rodziców’, np. Mary zostawiała dzieci pod opieką polskiej baby-sitter.

backhand
[wym. bekhent], rzecz. m.nieżyw., D.lp. backhandu, C.lp. backhandowi, M.lm. backhandy, D.lm. backhandów; sport. ‘w tenisie i badmintonie uderzenie piłeczki z lewej strony rakietą trzymaną prawą ręką; strzał z lewej strony’, np. Nasz młody tenisista miał doskonały backhand.

bać się
czas. niedok., boję się, boisz się, boi się, boją się, bał się, bój się, bojący się, np. Anna bała się iść wieczorem przez ciemny park. Bój się Boga!

badanie
rzecz. n., D.lp. badania, C.lp. badaniu, M.B.lm. badania, D.lm. badań; Badanie kogoś, czegoś, np. Przeprowadzono badania wszystkich kobiet po trzydziestce. Badania krwi. W laboratorium prowadzono badania na obecność białka w moczu. Badania nad dziejami Polski.

badminton
(nie: *bagminton, nie: *badmington), rzecz. m.nieżyw., D.lp. badmintona, C.lp. badmintonowi, Ms. badmintonie, np. Grać w badmintona (nie: *w badminton).

bagno
rzecz. n., D.lp. bagna, C.lp. bagnu, M.B.lm. bagna, D.lm. bagien.

bajer
rzecz. m.nieżyw., D.lp. bajeru, Ms.lp. bajerze, M.lm. bajery, D.lm. bajerów; ‘kłamstwo, oszustwo, wymysł’.

bajt
rzecz. m.nieżyw., D.lp. bajtu a. bajta, B.lp. bajt, Ms.lp. bajcie, M.B.lm. bajty, D.lm. bajtów; ‘podstawowa jednostka pamięci komputera’, np. Ten program zajmie na pewno kilka bajtów.

bakalie
rzecz., blp., D. bakalii (nie: *bakaliów), C. bakaliom, np. Mama upiekła pyszny sernik z bakaliami.

bakłażan
rzecz. m.nieżyw., D.lp. bakłażana a. bakłażanu, C.lp. bakłażanowi, M.B.lm. bakłażany, D.lm. bakłażanów; ‘warzywo’, np. Co zrobimy z tymi bakłażanami?

bal
rzecz. m.nieżyw.; 1. D.lp. bala, D.lm. bali (nie: *balów); ‘gruby, ociosany pień drzewa, kłoda’, np. Zbił szopę z kilku bali drewna; 2. D.lp. balu, D.lm. balów (nie: *bali); ‘zabawa taneczna’, np. Zadymy w czasie krakowskich balów trwały przez dziesięć lat.

balanga
rzecz. ż., D.lp. balangi, C.Ms.lp. balandze, M.lm. balangi, D.lm. balang; młodz. ‘zabawa, impreza, podczas której pije się dużo alkoholu’, np. Znowu nad ranem wróciłeś z balangi.

balast
rzecz. m.nieżyw., blm., D. balastu, C. balastowi; przen. ‘coś niepotrzebnego, zbędny ciężar, niepotrzebny bagaż’.

balayage a. balejaż
[wym. balejaż], rzecz. m.nieżyw., D.lp. balayage’u a. balejażu, C.lp. balayage’owi a. balejażowi, N.lp. balayage’em a. balejażem; ‘farbowanie włosów polegające na nałożeniu farb w różnych odcieniach na cieniutkie pasemka włosów; też ‘efekt takiego farbowania’.

baldachim
rzecz. m.nieżyw., D.lp. baldachimu, M.B.lm. baldachimy, D.lm. baldachimów.

balejaż
zob. balayage.

ballada
[wym. ballada, nie: *balada], rzecz. ż., D.lp. ballady, C.Ms.lp. balladzie, B.lp. balladę, M.lm. ballady, D.lm. ballad, np. Na lekcji języka polskiego uczniowie czytali ballady Adama Mickiewicza.

balon
rzecz. m.nieżyw., D.lp. balonu, C.lp. balonowi, M.lm. balony, D.lm. balonów, np. W błękitne niebo wzniosły się setki kolorowych balonów.

balsam
[wym. balsam, nie: *balzam], rzecz. m.nieżyw., D.lp. balsamu, B.lp. balsam, M.lm. balsamy, D.lm. balsamów; 1.‘żywica drzew, przede wszystkim podzwrotnikowych, zawierająca intensywnie pachnące olejki eteryczne’, np. Na niegojącą się ranę trzeba było przyłożyć balsam; 2. ‘kosmetyk’, balsam do czegoś (nie: *dla czegoś), np. Ludzie mają skupić uwagę na zaletach balsamu na porost włosów.